Eng | | |
  һ 
 h 
   
   
   

 / Home / Books catalog / Байгал нуур / Байгалтай танилсалгын нюур


  ?
 



 


:



 


.

:


@Mail.ru

  

 .

Байгалтай тодорхой баримтануудтай данса (паспорт)

БАЙГАЛАЙ  ТОДОРХОЙ БАРИМТАНУУДТАЙ ДАНСА (ПАСПОРТ)

           

Байгалай паспорт // Байгалай хаб загаћан: Паспорт ба номуудай нэрэ / РАН. Сибириин таћаг. Хамтын ба шэнжэлэлгын биологиин институт. Согсологшод: И. А. Кутырев, Н. М. Пронин, Л. С. Имехелова, Е. А. Петров, Е. А. Кузьмина. Харюусалгата редакторнууд: Т. П. Добоева, С. Г. Щепин. Улаан-Удэ, 2006. Нюур 12-13.

 

НЭРЭ: Байгал – дабћагуй сэбэр ућатай нуур (далай)

НЭГЭ УДХАТАЙ ОНДОО ХЭЛЭНУУД ДЭЭРЭ: Ламу (Эвенк хэлэн), Байгаал далай, Байгал далай, Байгал мурэн, Тенгис далай (Буряад-монгол хэлэн), Бай-Кёль, Бай-Куль (Яхад хэлэн), Ламу – нуур, мурэн, гол.

ДАЛДА НЭРЭНЬ: Нангин далай, алдарта далай, Сибириин зэндэмэни, Сибириин алдарта нюдэн, Россин эрдэни (бриллиант), Дэлхэйн эгээ ехэ нуур, Газарай худаг.

ХАЯГ: Туби – Еврази, дэлхэйн хуби – Ази, дайда – Сибирь, гурэн – Россин Федераци.

ГАЗАРАЙ ЗУРАГ ДЭЭРЭ: 510 291550 461 х.ш. ба 1030 431 – 1090 561 з.д.

САГ БОЛЗОР: 25-30 млн. жэл.

НУУРАЙ ШАНАРАЙ БОЛОН ТООГОЙ БАЙДАЛ ХАРУУЛЋАН БАРИМТА (ЛИМНИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА):

Ућанай нюруугай талмай – 31 570 дурбэлжэн км.

Байгалай ућанай нюруугай талмай шудхадаг голнуудайнгаа нюруутай – 588 092 дурбэлжэн км.

тэрэ тоодо:

Россин дэбисхэр дээрэ – 53,6 хуби

Монголой дэбисхэр дээрэ – 46,4 хуби

Нуурай утань – 636 км.

Эгээ ургэн газараараа (Баргажанай-Адаг ћуурин – Онгурен ћуурин) – 79,5 км.

Ургэниинь эгээ нарин газараараа – 25 км.

Нуур тойрожо эрье зубшаад – 2 100 км.

Эгээ гунзэгыдоо – 1 637 м.

Дунда зэргын гунзэгы – 758 м.

Байгалай ућан бухыдоо (дэлхэйн дабћагуй сэбэр ућанай 20%) – 23 000 (гурбалжан хэмжуурэй) куб. км.

Нуурай оёор гадаада далайн ућанай нюруућаа – 1 183 м.

Нэмэжэ, хубилжа байдаг оёоройнь зузаан:

Байгалай урда хажуугаар – 8 500 м.

Сэлэнгэ мурэнэй адагта – 700 м.

Байгалай хойто хажуугаар – 4 500 м.

Нэмэжэ байдаг сагынь – 0, 42 мм./100 жэл (100 жэл соо 0, 42 мм.)

Секкин хэмжуурээр ућанайнь сэбэр – 40 м. хурэтэр.

Байгалћаа гарадаг ућанай хэмжуур хубилгаћанай удаа Номгон далайн тэмдэгээр ућанай нюруугай дунда зэргын ундэр – 455,67 м.

Гарадаг ућанай хэмжуур хубилгаћанай удаа ућанай нюруугай жэлэй туршада дунда зэргээр хубилалга – 0,94 м., хубилгахаћаа урид – 0,84 м.

Байгалћаа гарадаг ућанай хэмжуур хубилгаћанай удаа жэлэй туршада ућанай нюруугай эгээ бага хэмжээндэ хурэдэг ћара – май.

Хэмжуур хубилгахаћаа урид – апрель.

Байгалћаа гарадаг ућанай хэмжуур хубилгаћанай удаа жэлэй туршада ућанай нюруугай эгээ ехэ хэмжээндэ хурэдэг ћара – октябрь.

Хэмжуур хубилгахаћаа урид – сентябрь.

Ућанай нюруугай дулаанай ба хуйтэнэй байдал (температура) нэлэнхы газараараа 0о-ћаа (декабрь-январь) +140 – +150 хурэтэр (август), тохойнууд (залив) ба сорнуудаараа 00-ћаа +230 – +240 хурэтэр.

Ућанайнь халуун, хуйтэн 0-50 м. гунзэгыдэ (Байгалай урда хажуу) – +3,80 – 6,50

Эпишурануудай тоо 0-50 м. гунзэгыдэ (Байгалай урда хажуу) – нэгэ дурбэлжэн метртэ 310 – 1 000 шэрхэг.

Тодорхойлогдоћон талмай дээрэ (энэ ушарта нэгэ дурбэлжэн метртэ) ажамидардаг эпишурануудай жэлэй дунда зэргын амидын шэгнуур (биомасса) 0 – 50 м. зузаанда (Байгалай урда хажуу) 5,2 – 11 грамм.

Агаарай жэлэй дунда зэргын халуун, хуйтэн:

Байгалай урда хажуу – -0,70 С

Байгалай дундуур – -1,60 С

Байгалай хойто хажуу – +3,60 С

 

Мульћэнэй байдал:

Хурэдэг сагынь (гуйсэд) – 1877. 12. 14 – 1959. 02. 06

Хурэдэг сагынь (дунда зэргээр) – январиин 8-10

Мульћэнћоо сулоордэг сагынь (гуйсэд) – 1923. 04. 17 – 1879. 05. 26

Сулоордэг сагынь (дунда зэргээр) – майн 4-6

 

Н. М. Пронин тодорхой баримтануудай данса (паспорт) бэшэбэ

 











-

   
.     
     
       





Copyright 2006,
- -Lake